منابع تامین انرژی ارگان های بدن

انرژی ارگان های بدن

هر بافتی در بدن بسته به اهمیت ، اندازه ، شرایط و نوع سلول های تشکیل دهنده انرژی متفاوتی مصرف می کند. کبد ، مغز و عضلات در شرایط استراحت جزو پر مصرف ترین بافت های بدن هستند. در ادامه با دایت پدیا همراه باشید تا تمام بافت های مهم بدن را از نظر انرژی مصرفی مورد بررسی قرار دهیم.

بافت های اصلی مصرف کننده انرژی در بدن عبارتند از : مغز ، قلب ، عضلات ، کلیه ، کبد و در آخر پوست هستند.به بیان دیگر این بافته ارگان های دارای نرخ متابولیسم بالا (HMRO ; High Metabolism Rate Organ) تلقی می گردند.

با توجه به اینکه انرژی توانایی یا ظرفیت انجام کارها  تعریف می گردد اطلاع از اینکه هر بافتی چه سهم و چه نوعی از کل انرژی مصرفی بدن را به خود تخصیص داده و این سهم در شرایط مختلف چه تغییری می کند سبب کمک به شناخت بهتر انرژی مصرفی بدن شده و شما را در انتخاب های بهتر غذایی و رژیمی در طول شرایطی مانند استراحت ، بیماری ، فعالیت سنگین و ورزش یاری می رساند.

همانطور که در مورد انرژی صحبت شد چهار فرم اصلی کربوهیدرات (قندها)، چربی ها،پروتئین ها و الکل راه های ورود انرژی به بدن هستند.

  • کبد:

در افرادی که دارای اضافه وزن شدید و چاقی هستند در صورتی شدت کاهش وزن خیلی بالا بوده و بیشتر از میزان توصیه شده کاهش وزن صورت گیرد ، در صورت وجود زمینه ، رسوب چربی و بروز بیماری کبد چرب محتمل خواهد بود ، همینطور افرادی که به طور مستمر غذای چرب مصرف کرده و دارای اضافه وزن و چاقی هستند مستعد بروزکبد چرب می باشند

نمودار بالا بیانگر این است که در حالت استراحت بیشترین مصرف کننده انرژی در بدن کبد است و سوخت عمده و مورد استفاده کبد کربوهیدرات ها خصوصا گلوکز است.

اکثر بافت ها برای استفاده از قند ها نیازمند انسولین هستند اما در بافت کبد نیازی به حضور انسولین برای استفاده از کربوهیدرات ها نیست.در شرایط قحطی و گرسنگی های طولانی مدت استفاده از چربی ها در کبد افزایش می یابد.

brain_food

  • مغز:

این بافت دومین مصرف کننده بزرگ انرژی بوده و سوخت عمده ی آن کربوهیدرات ها خصوصا گلوکز می باشد و بر عکس کبد درصد بسیار بسیار ناچیزی از انرژی مورد نیاز خود را از چربی ها و پروتئین ها تامین می کند.

بافت مغز اولویت اصلی بدن برای تامین انرژی است و درصورت کمبود بدن حتی تمام بافت ها را ذره ذره به سمت تحلیل حرکت داده و انرژی حاصله را برای زنده ماندن مغز هزینه می کند.

به همین دلیل بافت مغز بسیار به کم بود انرژی حساس است و در صورت بروز درجات خفیف کمبود انرژی ابتدا با سردرد،عصبانیت و کم حواسی رو به رو می شویم.در صورتی که این روند ادامه داشته باشد عرق سرد ، لرزش و گاهش بیهوشی به ارمغان خواهد آمد

درصورتی که فرد گرسنه بوده و انرژی مورد نیاز تامین نگردد مصرف قند مغز کاهش یافته و رفته رفته موادی به نام کتون ها (Ketones) که در گرسنگی ها از مصرف چربی ها حاصل می گردند در بدن تولید شده و می توانند تا حدودی نیاز مغر را تامین کنند.

البته این مواد خاصیت اسیدی داشته و برای مغز مضر هستند و یکی از اصلی ترین دلایل ریزش مو در طول گرسنگی های طولانی مدت هستند.

در طول فعالیت و ورزش مغز همچنان نیازمند حضور قندها جهت تامین انرژی است و نکته ی مهم در مورد مغز این است که بر عکس کبد و عضلات مغز توانایی ذخیره ی قند (گلیکوژن) را نداشته و نیاز به حضور مستمر آن دارد.

بنابراین تامین قند مورد نیاز مغز از اهمیت بالایی در جریان مسابقات و فعالیت ها برخئردار است.

six-pack-abs-foods

  • عضلات:

مصرف کننده 18 درصد از کل انرژی بدن در حالت استراحت است و در طول فعالیت های سنگین این درصد تا 50 درصد نیز می تواند افزایش یابد.

تفاوت عضلات اسکلتی با کبد و مغز در این است که شدت های متفاوت فعالیت تاثیر بر میزان و نوع انرژی مصرفی در قلب دارد. برای مثال در حالت استراحت بیشترین درصد انرژی مصرفی در عضلات از چربی ها است.

عضلات در حالت استراحتی برای استفاده از قند ها نیاز به حضور انسولین دارند (بر عکس کبد) با شروع فعالیت درصد چربی های مورد استفاده کاهش یافته و درصد قند مصرفی بالا تر می رود و این افزایش مصرف قند ها بدون نیاز به حضور انسولین (شبیه کبد) می باشد از این رو برای افراد دیابتی با ارزش بوده و توصیه می گردد.

بنابراین در ورزش های سنگین با دوره زمانی کوتاه که فشار زیادی به عضله وارد می کنند بیشترین میزان مصرف قند را در عضلات شاهد هستیم بنابراین در اکثر افرد تجمع اسید لاکتیک و خستگی عضلانی بروز می دهد.

به این نوع ورزش های بی هوازی یا آنئروبیک (Anaerobic) گفته می شود مانند بدنسازی یا دوی سرعت.در این نوع ورزشکاران تامین قند مورد نیاز قبل ، حین و بعد از فعالیت بسیار مهم و با ارژش است.

در ورزش های با شدت کم و دوره طولانی مصرف چربی ها افزایش یافته و مصرف قند ها متعاقبا کاسته می شود از این نوع ورزش ها می توان به پیاده روی ، شنای آهسته اشاره کرد که این ورزش ها اروبیک (Aerobic) یا هوازی نامید می شود و مناسب افراد خواهان کاهش چربی بدن می باشد

گرسنگی و ورزش سنگین اثرات مخربی بر عضلات داشته و سبب تحلیل و ضعف آنها می گردد. ادامه گرسنگی سبب شکستن پروتئین های عضلات برای تامین سوخت مورد نیاز بدن شده و هیچ تاثیربا ارزشی در جریان کاهش وزن ندارد.بنابر این توصیه می شود حتما تحت نظر فرد متخصص اقدام به دریافت رژیم غذایی برای کاهش وزن یا فعالیت حرفه ای نمایید.

366089

  • کلیه:

کلیه از بافت های تطبیق پذیر بوده و با توجه به توان هوازی بالا می تواند از انواع سوخت ها استفاده کند اما مانند سایر اعضا بدن سوخت ترجیحی آن کربوهیدرات ها است.

  • قلب:

تفاوت اصلی در این بافت این است که قلب دارای توان هوازی بسیار بالایی بوده و با توجه به خون رسانی بسیار بالای آن (یک مویرگ به ازای هر سلول) بیشتر انرژی مصرفی آن چربی ها است.

سایر مواد دارای انرژی مانند لاکتات نیز در جریان فعالیت می تواند در قلب مورد استفاده قرار گیرد همچنین قند ها نیز درصدی از انرژی مورد استفاده را تامین می کنند. برداشت قتد در قلب نیز نیازمند حضور انسولین است اما از اهمیت زیادی برخوردار نیست و دارای آستانه ای پایین می باشد.


Article written by سجاد سالارکیا

متخصص تغذیه و رژیم درمانی شماره نظام پزشکی ت-۵۶۴۴ دانشگاه علوم پزشکی تهران

This Article Has ۲ Comments
  1. حسینی Reply

    سلام آقای کیا ببخشید یه سوال داشتم توی کتاب درسی من که شیمی هست نوشته منبع انرژی در بدن غذاست .
    یعنی فقط غدا میتونه برای بدن انرژی اصل رو تولید کنه یا نه ؟ توی تست ها با این قضیه مشکل دارم .

    • سجاد سالارکیا Reply

      سلام بر شما
      منابع تامین انرژی بدن عبارتند از : کربوهیدرات یا قندها، چربی ها، پروتئین ها و الکل
      به جز این ۴ نوع ریز مغذی یا به اصطلاح ماده غذایی بدن از هیچ راه دیگری برای انرژی تولید انرژی استفاده نمیکند.
      تنها راه ورود مواد مغذی از غذاست و غذا همیشه حاوی یکی از این ۴ منبع باید باشد.
      نه تنها انسان بلکه تمام موجودات زنده با استفاده از یکی از این ۴ نوع ماده غذایی انرژي مورد خود را تولید میکنند. پس بنابراین راه تولید انرژی برای ما فقط خوردن غذاست.
      تنها گیاهان و برخی باکتری ها هستند که می توانند به واسطه فتوسنتز از منبع غیر غذایی یعنی نور خورشید انرژی تولید کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

! Instagram